Kiedy some, a kiedy any? Prosta zasada dla dziecka i rodzica

Picture of Gil Selka
Gil Selka

Współzałożyciel

Rodzeństwo przy kuchennym stole z jabłkami, mlekiem i pustym słoikiem na ciastka, czyli scenka do ćwiczenia some i any

Dziecko odrabia lekcje, w ćwiczeniówce czeka rząd luk: „There are ___ apples”, „Is there ___ milk?”. I pada pytanie: „Mamo, kiedy some, a kiedy any?”. Jeśli pamiętasz tylko, że „jedno jest do pytań”, ten tekst jest dla ciebie.

Odpowiedź jest krótka. Some używamy w zdaniach twierdzących, a any w przeczeniach i w pytaniach. Do tego dochodzi jeden ważny wyjątek, który polskim dzieciom sprawia najwięcej kłopotu. Poniżej znajdziesz zasadę, wyjątek z prośbami, najczęstsze błędy i kilka zabaw, którymi przećwiczysz to przy kolacji. To jeden z tematów, które zwykle wracają na lekcjach, kiedy dziecko uczy się angielskiego w szkole podstawowej.

Najważniejsze w skrócie

  • Zdanie twierdzące: some („I’ve got some apples”). Przeczenie i pytanie: any („I haven’t got any apples”, „Have you got any apples?”).
  • Wyjątek: w prośbach i propozycjach mówimy some, choć to pytanie („Would you like some juice?”).
  • Ta sama zasada działa przy something/anything, someone/anyone, somewhere/anywhere.
  • W listach słówek Cambridge some pojawia się już na poziomie Starters, a any na poziomie Movers.

W tym artykule:

Jaka jest zasada? Some w zdaniach twierdzących, any w przeczeniach i pytaniach

Some i any mówią o nieokreślonej ilości: „trochę”, „kilka”, „jakieś”. Nie liczymy dokładnie, po prostu coś jest albo czegoś nie ma. Stawiamy je przed rzeczownikami w liczbie mnogiej (apples, books, friends) i przed rzeczownikami niepoliczalnymi (milk, water, bread, juice).

O wyborze decyduje typ zdania:

Typ zdania Słowo Przykład Po polsku
Twierdzące some There are some apples on the table. Na stole jest kilka jabłek.
Twierdzące some I’d like some water. Poproszę trochę wody.
Przeczące any There aren’t any apples. Nie ma żadnych jabłek.
Przeczące any We haven’t got any milk. Nie mamy mleka.
Pytające any Are there any apples? Czy są jakieś jabłka?
Pytające any Have you got any brothers? Masz braci?

Młodszemu dziecku wystarczy prosta podpowiedź: some = jest trochę, any = nie ma albo nie wiem, czy jest. Kiedy coś jest, mówimy some. Kiedy czegoś brakuje albo dopiero o to pytamy, mówimy any.

Jeszcze jedno: przed jedną policzalną rzeczą (apple, book) nie stawiamy ani some, ani any, tylko a lub an: „an apple”, „a book”. Some i any pojawiają się dopiero przy kilku sztukach albo przy czymś, czego nie da się policzyć.

Co z rzeczownikami niepoliczalnymi, takimi jak milk czy bread?

Some i any świetnie się z nimi łączą i właśnie przy nich są najbardziej potrzebne. Wody, mleka, chleba, ryżu czy soku nie liczymy na sztuki, więc nie powiemy „a milk” ani „two breads”. Zamiast tego mówimy „some milk”, „some bread”, „any rice”. Rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej, a czasownik też: „There is some milk”, „There isn’t any bread”.

Dla porównania przy rzeczach policzalnych zmienia się liczba: „There are some apples”, „There aren’t any eggs”. Jeśli dziecko pomyli is i are, to zwykle znak, że jeszcze nie odróżnia jednych rzeczowników od drugich. Pomaga prosty test: „Czy mogę to policzyć na palcach?”. Jabłka tak, mleko nie.

Dlaczego polskie dzieci tu się mylą?

Po polsku w tym miejscu często nie ma żadnego słowa. „Masz rodzeństwo?”, „Nie mamy chleba”, „Kupiłam jabłka”. Żadnego „trochę” ani „jakieś”. Dziecko nie czuje więc, że w angielskim zdaniu brakuje słowa, i pisze „Have you got brothers?” albo „There are apples”. Te zdania są poprawne, ale w ćwiczeniu z lukami nauczyciel czeka właśnie na some albo any.

Drugi kłopot to tłumaczenie słowo w słowo. Polskie „jakieś” pasuje i do „Masz jakieś pytania?”, i do „Mam jakieś pytania”. Dziecko zapamiętuje jedno angielskie słowo na „jakieś” i używa go wszędzie. Stąd zdania typu „I have any questions” albo „I don’t have some money”.

Trzeci kłopot to podwójne przeczenie. Po polsku mówimy „nie mam żadnych zabawek” i to jest poprawne. Po angielsku jedno przeczenie wystarczy, więc powiemy „I haven’t got any toys” albo „I’ve got no toys”. Zdanie „I haven’t got no toys” brzmi dla anglojęzycznego ucha jak błąd. To dobry moment, żeby pokazać dziecku, że not + any robi to samo co polskie „nie… żadnych”.

Kiedy w pytaniu mówimy some?

To wyjątek, o który dzieci najczęściej się potykają, bo przeczy prostej zasadzie z tabelki. W prośbach i propozycjach mówimy some, choć zdanie kończy się znakiem zapytania:

  • Would you like some cake? (Zjesz kawałek ciasta?)
  • Can I have some water, please? (Mogę prosić o wodę?)
  • Could you give me some paper? (Dasz mi kartkę?)

Dlaczego? Bo w takim pytaniu spodziewamy się odpowiedzi „tak”. Proponując ciasto, zakładamy, że jest i że ktoś chętnie je zje. Prosząc o wodę, wiemy, że woda jest w dzbanku. Any zostawiamy do pytań, w których naprawdę nie wiemy, czy coś jest: „Is there any cake left?” (Zostało jeszcze trochę ciasta?).

Dziecku najłatwiej wytłumaczyć to tak: kiedy częstujesz albo o coś prosisz, mów some. Kiedy sprawdzasz, czy coś w ogóle jest, mów any. Ten podział przyda się w rozmowie od pierwszych lekcji, bo „Can I have some…, please?” to jedno z najczęściej używanych zdań w szkole, w sklepie i przy stole.

Czy any może stać w zdaniu twierdzącym?

Może, ale wtedy znaczy co innego: „jakikolwiek”, „obojętnie który”. Na przykład:

  • You can take any book. (Możesz wziąć którąkolwiek książkę.)
  • Any child can play this game. (W tę grę może grać każde dziecko.)

To użycie warto zostawić na później. Dziecko w wieku od 9 do 12 lat zwykle już je rozumie, zwłaszcza gdy czyta proste teksty po angielsku. Młodszym wystarczy zasada podstawowa i wyjątek z prośbami. Jeśli młodsze dziecko pomyli te znaczenia, nie poprawiaj go wykładem. Wystarczy powtórzyć zdanie poprawnie i rozmawiać dalej.

Something czy anything: czy zasada jest ta sama?

Tak. Słowa złożone z some i any zachowują się dokładnie tak samo jak one:

Z some (zdania twierdzące, prośby) Z any (przeczenia, pytania)
something (coś) anything (coś / nic)
someone, somebody (ktoś) anyone, anybody (ktoś / nikt)
somewhere (gdzieś) anywhere (gdzieś / nigdzie)

Przykłady, które dziecko zna z życia:

  • I’ve got something in my bag. / I haven’t got anything in my bag.
  • Someone is at the door. / Is anyone at home?
  • Let’s go somewhere nice. / I can’t find my pen anywhere.
  • Would you like something to drink? (propozycja, więc some)

Kiedy dziecko złapie zasadę przy some i any, dostaje w prezencie osiem kolejnych słów, z którymi nie będzie miało kłopotu. To dobry argument, żeby poświęcić temu tydzień spokojnych powtórek.

Kiedy dziecko poznaje some i any?

W listach słownictwa Cambridge dla dzieci some jest już na najniższym poziomie, czyli Pre A1 Starters, a any pojawia się poziom wyżej, na A1 Movers (lista słów Cambridge English YLE). To dobra wskazówka dla rodzica. Pięcio- czy sześciolatek spokojnie powie „I want some juice”, a pełny podział na some i any przychodzi trochę później.

Polska podstawa programowa nie wymienia some i any z nazwy. Opisuje umiejętności, które uczeń ma opanować, a nie listę struktur, i mówi o „podstawowym zasobie środków językowych” w klasach 4–8 (podstawa programowa: język obcy nowożytny, ZPE). W wielu podręcznikach do klas 4–6 some i any pojawiają się razem z jedzeniem i zakupami, a potem wracają przy „there is / there are”. Od 1 września 2026 w klasie 4 obowiązuje nowa podstawa programowa, więc warto zapytać nauczyciela, z której wersji korzysta klasa dziecka.

W dłuższej perspektywie ważny jest egzamin ósmoklasisty. Jedna z jego części sprawdza znajomość środków językowych, czyli właśnie gramatykę i słownictwo w krótkich zadaniach (CKE, egzamin ósmoklasisty). W 2026 roku ósmoklasiści zdobyli z angielskiego średnio 73 proc. punktów, wobec 70 proc. rok wcześniej (Interia na podstawie danych CKE). Some, any i ich złożenia to drobiazg, ale właśnie na takich drobiazgach w zadaniach z lukami zdobywa się albo traci punkty.

Jeśli twoje dziecko przygotowuje się do Starters, wystarczy mu some w prośbach i prostych zdaniach. Movers to poziom A1. Jeśli chcesz zobaczyć, co obejmuje, zajrzyj na stronę kursu angielskiego A1.

Jak ćwiczyć some i any w domu?

Najlepiej bez tabelek. Some i any najczęściej słychać w rozmowach o jedzeniu, zabawkach i zakupach, więc tam warto je ćwiczyć. Kilka pomysłów, które zajmą pięć minut:

Zajrzyjcie razem do lodówki. Otwórzcie drzwi i opisujcie: „There’s some cheese. There isn’t any ham. Are there any eggs?”. Dziecko odpowiada „Yes, there are” albo „No, there aren’t”. Po dwóch dniach zamieńcie się rolami i niech to ono pyta.

Zróbcie listę zakupów po angielsku. Zanim wyjdziecie do sklepu, sprawdźcie szafki: „We haven’t got any bread. We need some bread”. Dziecko dopisuje słowa na kartce. To krótkie ćwiczenie, w którym oba słowa stoją tuż obok siebie i od razu widać różnicę.

Chłopiec bawi się z mamą w sklep przy zabawkowej ladzie z bananami, chlebem i miodem
Zabawa w sklep: „Have you got any bananas?”, „Yes, I’ve got some bananas”.

Pobawcie się w sklep. Na stole kładziecie kilka produktów, mogą być też te z zabawkowej kuchni. Kupujący pyta: „Have you got any bananas?”. Sprzedawca odpowiada: „Yes, I’ve got some bananas” albo „Sorry, I haven’t got any bananas”. A potem prośba: „Can I have some bread, please?”. W jednej zabawie przećwiczycie zasadę i wyjątek z prośbami.

Zagrajcie w zgadywanie. Schowaj kilka przedmiotów do torby. Dziecko pyta: „Is there anything red in the bag?”, „Is there anything soft?”. Ty odpowiadasz „Yes, there’s something red” albo „No, there isn’t anything red”. Ćwiczycie something i anything niemal bez wysiłku.

Częstujcie się przy stole. Przy podwieczorku pytaj po angielsku: „Would you like some apple juice?”. Dziecko odpowiada „Yes, please” albo „No, thank you”. Po kilku dniach to ono może częstować resztę rodziny. Wyjątek z some w pytaniach przestaje być wyjątkiem, bo staje się zwykłym zdaniem przy jedzeniu.

Koszyk piknikowy z jabłkiem, sokiem i kanapką obok pustego talerza, obrazek do ćwiczenia some i any
Zapytaj dziecko: „Is there any food on the plate?”. Odpowiedź: „No, there isn’t. But there’s some juice in the basket”.

Jedna zasada dla rodzica: poprawiaj, powtarzając. Jeśli dziecko powie „I haven’t got some juice”, odpowiedz spokojnie: „Oh, you haven’t got any juice? Let’s get some”. Usłyszy poprawną formę bez poczucia, że popełniło błąd. Młodsze dzieci, w wieku od 5 do 8 lat, uczą się w ten sposób znacznie chętniej niż z tabelki.

Jakie błędy z some i any zdarzają się najczęściej?

Te pomyłki wracają u polskich uczniów najczęściej. Warto je znać, żeby od razu rozpoznać, skąd się biorą:

Błąd Poprawnie Skąd się bierze
I don’t have some money. I don’t have any money. „Jakieś” przetłumaczone jednym słowem
I haven’t got no toys. I haven’t got any toys. / I’ve got no toys. Polskie podwójne przeczenie
Is there some milk? (gdy sprawdzamy) Is there any milk? Zasada z pytaniami jeszcze nieutrwalona
Would you like any tea? (gdy częstujemy) Would you like some tea? Za sztywne trzymanie się tabelki
I’ve got some apple. I’ve got an apple. / I’ve got some apples. Some z jedną policzalną rzeczą
There are any books. There are some books. Any w zdaniu twierdzącym

Jeśli dziecko robi jeden z tych błędów regularnie, wybierz właśnie ten i ćwicz go przez tydzień w zabawach z poprzedniej części. Lepiej skupić się na jednym błędzie niż poprawiać wszystko naraz.

Jak sprawdzić, czy dziecko już to rozumie?

Zrób krótki test ustnie, bez kartki. Przeczytaj zdanie z luką i poproś, żeby dziecko powiedziało całe zdanie:

  1. There are ___ cookies in the jar. (some)
  2. We haven’t got ___ eggs. (any)
  3. Are there ___ children in the park? (any)
  4. Can I have ___ water, please? (some)
  5. I don’t know. Is there ___ in the box? (anything, choć something też jest poprawne)

Pięć poprawnych odpowiedzi znaczy, że dziecko ma zasadę opanowaną. Jeśli dziecko myli się przy czwartym zdaniu, wróć do częstowania przy stole. Jeśli przy drugim, pobawcie się w sklep, w którym „nic nie ma”. Najlepszym sprawdzianem jest jednak zwykła rozmowa. Kiedy dziecko samo, bez namysłu, zapyta „Is there any juice?”, możesz uznać, że temat jest za wami.

Jak Lexi pomaga ćwiczyć mówienie po angielsku?

Lexi to nauczycielka angielskiego oparta na sztucznej inteligencji, stworzona dla dzieci w wieku 5–12 lat. Takie tematy jak some i any najszybciej utrwalają się w mowie, a w szkolnej grupie na mówienie zostaje zwykle niewiele czasu. Lexi rozmawia z dzieckiem głosem, od razu podpowiada, co poprawić, i ćwiczy z nim wymowę.

Zasady tłumaczy po polsku, więc nawet dziecko, które dopiero zaczyna, wie, o co chodzi. Lekcje dopasowują się do dziecka i wracają do tego, z czym ma kłopot. Lexi jest dostępna o każdej porze, bez umawiania terminów.

Nie zastępuje szkoły ani rodzica. Daje dziecku więcej okazji do mówienia, bez stresu i bez oceniania. Więcej o tym, jak działa, przeczytasz na stronie Lexi.


O autorach: artykuł przygotował zespół redakcyjny Lexi, który tworzy materiały o nauce angielskiego dla rodziców dzieci w wieku 5–12 lat. Fakty o egzaminach i podstawie programowej sprawdziliśmy w źródłach podanych w tekście (CKE, ZPE, Cambridge English). Stan na 12 listopada 2026.

Udostępnij to
Picture of Gil Selka
Gil Selka

Współzałożyciel

Spis treści